Ja, u mag de eigen beoordeling van uw toegankelijkheid zelf uitvoeren en vastleggen. Nergens in de regelgeving staat dat dit alleen door een externe auditor of gecertificeerde partij mag gebeuren. Wat wel telt, is dat u kunt laten zien wat u heeft getoetst, op welke datum, met welke uitkomst, en welke stappen daaruit volgden. Die aantoonbaarheid is waar toezichthouders naar kijken, niet naar de vraag wie de knop heeft ingedrukt.
De praktische grens ligt niet bij 'zelf of uitbesteed', maar bij wat er te toetsen valt. Een deel van de eisen uit EN 301 549 is met een geautomatiseerde scan te controleren: kleurcontrast, het al dan niet ontbreken van een alt-tekst, de structuur van koppen, de aanwezigheid van formulierlabels. Een ander deel vraagt om een menselijk oordeel: leest een alt-tekst logisch voor in context, komt de focusvolgorde overeen met de visuele volgorde, is een foutmelding in een formulier ook voor een schermlezer begrijpelijk. Dat onderscheid bepaalt wat u redelijkerwijs zelf kunt afvinken en wat verdere uitleg verdient.
Wat 'eigen beoordeling' in de praktijk betekent
De eigen beoordeling is niet één document maar een optelsom: een overzicht van de pagina's en flows die zijn getoetst, de gebruikte norm (in de praktijk WCAG 2.1 niveau AA), de gevonden knelpunten, en een inschatting van wat inmiddels is opgelost en wat nog open staat. Dat overzicht hoort de basis te zijn van de toegankelijkheidsverklaring die u publiceert, en het is precies het stuk dat een toezichthouder als eerste kan opvragen.
Of u dat overzicht zelf samenstelt of laat samenstellen, is aan u. Waar het om gaat is dat de onderbouwing standhoudt: dat iemand die het leest kan volgen wat er is gecontroleerd en op basis waarvan u tot een conclusie bent gekomen. Een losse blik op de homepage, zonder vastlegging, is geen beoordeling in de zin die de wet bedoelt.
Wat u redelijk zelf kunt doen
Voor de meetbare eisen — contrast, alt-teksten, labels, koppenstructuur, de aanwezigheid van een focusindicator — kan een geautomatiseerde scan een groot deel van het werk voor u doen en dat overzichtelijk vastleggen. Dat is precies waar een tool als de gratis quick-scan die u in een paar minuten inzicht geeft voor bedoeld is: hij toetst wat toetsbaar is en laat expliciet zien wat hij niet kan beoordelen. Die laatste toevoeging is geen kleine letter onderaan; het is een structureel onderdeel van elk rapport, omdat een automatische toets nu eenmaal niet alles ziet wat een gebruiker met een hulptechnologie tegenkomt.
Daarnaast is er het onderhoudsdeel van de eigen beoordeling: elke keer dat u iets aan de site wijzigt, verandert in principe ook de status van uw beoordeling. Dat is geen juridische spitsvondigheid maar een praktisch gevolg — een nieuwe bestelstap of een vernieuwd contactformulier is niet automatisch even toegankelijk als de vorige versie. Wie dat proces herhaaldelijk zelf wil bijhouden, heeft baat bij een vaste manier van vastleggen in plaats van een eenmalige exercitie.
Waar zelf doen lastiger wordt
De onderdelen die om menselijk oordeel vragen, zijn precies de onderdelen waar de meeste twijfel ontstaat: is deze alt-tekst functioneel of decoratief, is deze knop ook zonder muis te bedienen, werkt de aria-live-regio zoals bedoeld met een schermlezer. Dat soort vragen is met een geautomatiseerde scan niet sluitend te beantwoorden, en dat geldt voor elk scansysteem, niet alleen voor het onze. Wie hier zekerheid over wil, zal op enig moment iemand nodig hebben die de pagina daadwerkelijk met een schermlezer of alleen een toetsenbord doorloopt.
Axessia voert dat handmatige testwerk zelf niet uit en repareert ook geen code; wij toetsen wat toetsbaar is, prioriteren de uitkomst in gewone taal, leggen de beoordeling vast en signaleren wanneer een wijziging op uw site om een nieuwe blik vraagt. Voor het overige — en voor de vraag wat in uw specifieke situatie voldoende onderbouwing is — verwijzen wij naar een jurist of naar de toezichthouder in uw land. In de kennisbank met de onderwerpen per situatie uitgezocht vindt u de achtergrond bij welke normen precies gelden en waar de verklaring aan moet voldoen.
Zelf doen als vertrekpunt, niet als eindpunt
De meeste ondernemers beginnen zelf: een scan, een overzicht van de knelpunten, een eerste versie van de verklaring. Dat is een prima start en voor een deel van de eisen ook voldoende. Waar het vastloopt is meestal niet bij de wil om het zelf te doen, maar bij de vraag hoe je iets vastlegt dat standhoudt als er ooit naar gevraagd wordt. Op de pagina waar u leest waar onze informatie vandaan komt staat hoe wij die vastlegging opbouwen, inclusief de expliciete vermelding van wat een scan niet kan zien.
Wilt u eerst weten waar u met uw eigen site staat, zonder daar meteen een systeem voor aan te schaffen? Doe de gratis quick-scan of lees de onderwerpen in de kennisbank door — dat geeft binnen een halfuur een eerlijk beeld van wat automatisch te toetsen is en wat nog een menselijke blik vraagt.