Kort antwoord
Als u een webshop of dienst aanbiedt in meerdere EU-landen, geldt in elk van die landen dezelfde technische norm: EN 301 549, in de praktijk WCAG 2.1 niveau AA. Wat wél verschilt, is wat er gebeurt als iemand een toegankelijkheidsprobleem wil melden. Elk land heeft de Europese toegankelijkheidsrichtlijn in eigen nationale wetgeving omgezet, en daarbij zelf bepaald welke instantie toezicht houdt, welk formulier of kanaal daarvoor bestaat, en in welke taal dat moet gebeuren. Er is dus geen centraal Europees loket waar een klacht binnenkomt en vanzelf bij de juiste toezichthouder terechtkomt.
Voor een ondernemer die in meerdere landen actief is, betekent dit vooral dat u niet kunt uitgaan van de Nederlandse situatie zodra een klant, medewerker of toezichthouder uit een ander land zich meldt. De norm waaraan getoetst wordt is overal hetzelfde, maar de weg waarlangs een melding, klacht of onderzoek loopt, niet.
Waarom het per land verschilt
De Europese toegankelijkheidsrichtlijn is een richtlijn, geen rechtstreeks werkende verordening. Dat betekent dat elke lidstaat de inhoud in een eigen nationale wet heeft moeten vastleggen, met een eigen aangewezen toezichthouder, een eigen procedure voor klachten en een eigen manier om een toegankelijkheidsverklaring te beoordelen. De ene toezichthouder werkt met een online formulier, de andere verwacht een schriftelijke melding; de ene reageert binnen een vaste termijn, de andere hanteert geen vaste reactietermijn. Deze verschillen zijn niet toevallig, maar het rechtstreekse gevolg van de manier waarop richtlijnen in de EU werken.
Wat overal gelijk blijft
Drie dingen zijn in alle lidstaten hetzelfde. De technische norm is gelijk: EN 301 549, gebaseerd op WCAG 2.1 AA, geldt overal als de maatstaf. Het idee achter de verplichting is gelijk: een toegankelijkheidsverklaring, een manier om problemen te melden, en een verbeterplan wanneer er iets misgaat. En de vrijstelling voor micro-ondernemingen die diensten aanbieden, geldt in elk land onder dezelfde twee voorwaarden. Wat verschilt, zit dus niet in de norm zelf maar in de organisatie eromheen.
Wat wel verschilt
De toezichthouder is per land anders aangewezen, en dat is niet altijd een instantie met dezelfde naam of hetzelfde takenpakket als in Nederland. Sommige landen hebben één centrale toezichthouder voor digitale toegankelijkheid, andere verdelen dit over meerdere instanties per sector. Het meldformulier verschilt in vorm en taal: waar de een een eenvoudig webformulier gebruikt, vraagt de ander om een brief met specifieke bijlagen. Ook de termijnen en de manier van escaleren lopen uiteen; niet elk land kent bijvoorbeeld dezelfde volgorde van eerst een waarschuwing en dan pas een formeel traject.
Daarnaast bestaat er in sommige landen een praktijk die los staat van de officiële toezichthouder. In Duitsland kunnen concurrenten of consumentenorganisaties zelf een zogeheten Abmahnung sturen wanneer zij een overtreding signaleren, nog voordat een toezichthouder in beeld komt. Dat is een ander mechanisme dan het officiële toezicht en verdient een eigen uitleg, maar het laat wel zien hoe uiteenlopend de praktijk per land kan zijn.
Wat dit betekent als u in meerdere landen actief bent
Als uw webshop bestellingen aanneemt uit meerdere EU-landen, of als uw dienst zich richt op klanten in meerdere landen, is het goed om te weten dat een melding uit Duitsland een andere route volgt dan een melding uit Nederland of Frankrijk. Welke toezichthouder in een concreet geval bevoegd is en welke procedure van toepassing is, hangt af van de omstandigheden en de nationale wetgeving van het betreffende land. Dat is niet iets waarover dit artikel een uitspraak kan doen voor uw specifieke situatie; daarvoor is de bevoegde toezichthouder in dat land of een jurist het juiste aanspreekpunt.
Wat u zelf wel kunt doen, is voorkomen dat u hier pas tegenaan loopt op het moment dat een melding binnenkomt. Wie vooraf weet welke toezichthouder, welk formulier en welk verklaringsformaat in elk land van toepassing zijn, kan sneller en rustiger reageren. Dat overzicht per land is precies waar het abonnement van axessia.eu in voorziet, naast de verplichte toegankelijkheidsverklaring en het verbeterplan voor uw eigen website. In de kennisbank per situatie uitgezocht leest u eerst hoe de richtlijn in uw land van vestiging en uw belangrijkste afzetlanden is uitgewerkt.
Eerst weten of dit u raakt
Voordat u zich verdiept in verschillen tussen landen, is het zinvol om eerst vast te stellen of de richtlijn überhaupt op uw onderneming van toepassing is en welke pagina's dan getoetst moeten worden. Dat kunt u in een paar vragen gratis laten controleren. Twijfelt u nog over begrippen als toezichthouder, meldroute of verklaringsformaat, dan geeft de pagina met antwoorden op de meest gestelde vragen een eerste houvast, en kunt u via het overzicht van wat het abonnement per land bevat zien wat er verder wordt uitgewerkt.
Tot slot
De kern blijft eenvoudig: de technische eis is in heel Europa gelijk, maar de weg naar een toezichthouder en de vorm van een melding niet. Voor een bedrijf dat alleen in Nederland verkoopt, is dat verschil doorgaans geen probleem. Voor een webshop die actief is in meerdere lidstaten, is het wel iets om vooraf te weten in plaats van pas te ontdekken op het moment dat er een brief op de mat valt.