Een toegankelijkheidsverklaring is geen los formulier dat u eenmalig invult en publiceert. Het is de zichtbare kop van een klein dossier. Daarin horen minstens vier stukken: de verklaring zelf met de reikwijdte en het niveau waarop wordt getoetst, de onderliggende beoordeling met de bevindingen, een verbeterplan met prioriteiten en termijnen, en waar van toepassing het formaat dat de toezichthouder in uw land voorschrijft.
Het detail dat bij dit onderwerp het meest speelt, zit in dat tweede stuk. De verordening vraagt niet om een tekst die stelt dat uw site toegankelijk is, maar om aantoonbaarheid: waarop is die conclusie gebaseerd, wat is er getest, wat nadrukkelijk niet, en wat gebeurt er met wat er nog niet voldoet. Een verklaring zonder die onderbouwing is in feite een bewering zonder bewijs, en dat is precies waar toezichthouders naar kijken als ze doorvragen.
De verklaring zelf
De verklaring beschrijft welk deel van uw website of app onder de toets valt, welke norm als uitgangspunt dient (EN 301 549, in de praktijk WCAG 2.1 op niveau AA), en welke onderdelen op het moment van publiceren nog niet voldoen. Ze bevat ook een manier waarop bezoekers een toegankelijkheidsprobleem kunnen melden, en de datum van de laatste beoordeling. Dat laatste is meer dan een formaliteit: een verklaring die twee jaar oud is terwijl de site inmiddels drie keer is verbouwd, vertelt niet meer wat er nu werkelijk aan de hand is.
De beoordeling die eronder ligt
Dit is het stuk dat het vaakst ontbreekt, en het stuk waar het echt om gaat. Het bevat welke pagina's en flows zijn getest, met welke methode, en wat daaruit kwam. Een geautomatiseerde scan toetst een deel van de eisen goed en systematisch, maar niet alles: of een alternatieve tekst de afbeelding inhoudelijk dekt, of de leesvolgorde voor een schermlezer logisch is, of een foutmelding in een formulier ook echt wordt voorgelezen, dat vraagt om beoordeling die een scan niet volledig kan leveren. Elk rapport dat op axessia.eu wordt gegenereerd, benoemt expliciet wat wel en niet is getoetst, juist omdat die grens onderdeel is van een eerlijke beoordeling en niet iets om te verzwijgen. Hoe die informatie tot stand komt, staat toegelicht op de pagina die uitlegt waar de bevindingen vandaan komen.
Belangrijk om te vermelden in dit stuk: een overlay-widget die beweert een site automatisch toegankelijk te maken, is geen vervanging voor deze beoordeling en ook geen aantoonbare maatregel. Een toezichthouder die vraagt naar de onderbouwing achter een verklaring, vraagt naar wat er getest is en met welk resultaat, niet naar een script dat op de site draait.
Het verbeterplan
Wat een scan of audit oplevert, is meestal een lange lijst met bevindingen op verschillende niveaus van ernst. Een verbeterplan zet die lijst om in gewone taal, met een prioritering en een termijn per punt: wat raakt de bestelstap en moet als eerste, wat is een kleinere aanpassing die later kan. Dat plan hoort bij het dossier omdat het laat zien dat er niet alleen is getoetst, maar ook wordt gewerkt aan wat nog niet voldoet. Wie dit liever niet zelf structureert, kan in het overzicht van wat het abonnement per onderdeel oplevert zien hoe de geprioriteerde actielijst en de verklaring daar samen uit voortkomen.
Vastleggen na elke wijziging
Een website of app staat zelden stil: een nieuwe betaalprovider, een aangepaste inlogflow, een andere plugin voor de zoekfunctie. Elk van die wijzigingen kan iets raken dat eerder wel voldeed. Het dossier is dus geen momentopname maar iets dat wordt bijgehouden. Voor wie precies wil weten welke situatie welke stukken vraagt, bijvoorbeeld een webshop met een accountomgeving tegenover een dienst zonder afrekenstap, geeft de kennisbank met de onderwerpen per situatie uitgewerkt een specifieker antwoord dan een algemeen overzicht kan bieden.
Wie hiernaar kan vragen
Toezichthouders houden zich bezig met de vraag of een verklaring aanwezig is en of ze klopt met wat er werkelijk getest is. Dat betekent dat het dossier niet alleen bedoeld is om te publiceren, maar ook om desgevraagd te kunnen tonen. Voor de eigen situatie, en voor de vraag welk formaat en welke meldroute in uw land gelden, blijft een jurist of de bevoegde toezichthouder de aangewezen bron; dit artikel beschrijft de opbouw van het dossier, niet het oordeel over een individueel geval.
Wilt u eerst weten of dit voor uw organisatie speelt en waar de grootste hiaten zitten, dan geeft de gratis quick-scan van een paar kernpagina's een eerste indicatie, zonder dat daar een account voor nodig is.