De Europese toegankelijkheidsrichtlijn (EU) 2019/882 is een richtlijn, geen rechtstreeks werkende verordening. Dat betekent dat elke lidstaat de tekst zelf heeft omgezet in nationale wetgeving. De technische eis die daaruit volgt is in de praktijk overal gelijk: EN 301 549, wat neerkomt op WCAG 2.1 niveau AA. Maar het systeem eromheen — wie er toezicht houdt, waar u zich meldt, hoe de verklaring eruit moet zien en welke sancties er staan op het uitblijven daarvan — is per land vastgelegd in de eigen omzettingswet, en die verschilt.
Voor een webshop die aan klanten in meerdere EU-landen verkoopt, geldt als algemeen uitgangspunt dat de wetgeving van het land van vestiging bepalend is, niet die van elk land waar een klant vandaan komt. Dat is een algemeen principe uit de richtlijn zelf; hoe dat in een concreet geval uitpakt, hangt af van waar de onderneming daadwerkelijk gevestigd is en wat de bevoegde toezichthouder daarover zegt. Voor de eigen situatie is dat iets om na te vragen bij een jurist of bij de toezichthouder van het land van vestiging.
Wat overal hetzelfde blijft
De inhoudelijke lat verandert niet per land. Een bestelstap die niet met een schermlezer te doorlopen is, een formulier zonder labels of een kleurcontrast dat te laag is, blijft een knelpunt ongeacht of de bezoeker uit Nederland, Duitsland of Portugal komt. De richtlijn is er juist op gericht dat deze technische norm in de hele Unie identiek is, zodat een dienst die in het ene land toegankelijk is, dat in beginsel ook in de andere lidstaten is. Wie wil zien hoe dat er in de praktijk uitziet voor de eigen site, kan dat in vijf vragen zien waar u staat.
Wat per land wél verschilt
Drie onderdelen zijn nationaal ingevuld en lopen uiteen. Ten eerste de toezichthouder: elk land heeft een eigen aangewezen instantie die toeziet op naleving, met een eigen werkwijze en eigen prioriteiten. Ten tweede de meldroute: waar en hoe een klacht binnenkomt, en welke stappen daarop volgen, verschilt per omzettingswet. Ten derde het format van de verplichte toegankelijkheidsverklaring: sommige landen schrijven een vast sjabloon voor, andere laten meer ruimte in de vorm zolang de inhoud compleet is. Een overzicht van wat dit per land concreet betekent, staat uitgewerkt in de kennisbank met de verplichtingen per situatie en per land.
Duitsland: toezicht plus een extra route
Eén verschil springt eruit. In de meeste lidstaten verloopt handhaving uitsluitend via de publieke toezichthouder. Duitsland kent daarnaast de Abmahnung: een waarschuwingsbrief die niet van een overheidsinstantie komt, maar van een concurrent, een branchevereniging of een consumentenorganisatie, met het verzoek een vermeende overtreding te herstellen en vaak met een kostenclaim. Dat is een privaatrechtelijk instrument dat naast het publieke toezicht bestaat en dat andere lidstaten in deze vorm niet kennen. Voor wie ook aan de Duitse markt levert, is dat een reden om net iets scherper te kijken naar wat er op de site staat, ook los van de vraag of de Duitse toezichthouder zelf al iets heeft gemeld.
Wat dit betekent voor een webshop met meerdere afzetmarkten
In de praktijk komt het erop neer dat de inhoudelijke toets — voldoet de bestelstap, het account, de formulieren aan WCAG 2.1 AA — maar één keer gedaan hoeft te worden, terwijl de administratieve kant — welke verklaring, bij welke instantie, in welk format — per land waarin geleverd wordt aandacht vraagt. Dat is precies waarom een generieke checklist tekortschiet zodra een onderneming buiten de eigen landsgrens verkoopt: de technische bevindingen zijn herbruikbaar, de administratieve afhandeling niet. Een idee van hoe zo'n uitwerking eruitziet, staat op de pagina waar de informatie in het rapport vandaan komt.
Zelf nagaan wat voor uw onderneming geldt
De scope-check en de quick-scan zijn gratis en zonder account te doorlopen, en laten zien of de richtlijn voor uw dienst relevant is en waar de eerste knelpunten zitten. Voor de landspecifieke uitwerking — de toezichthouder, de meldroute en het verklaringsformaat per land waarin geleverd wordt — is het abonnement bedoeld; wat dat inhoudt staat op de prijzenpagina met wat per onderdeel inbegrepen is. Twijfelt u waar u precies moet beginnen, de veelgestelde vragen over scope en toezicht geven op veel van die vragen alvast een kort antwoord.
Begin desgewenst met de gratis scope-check en quick-scan om te zien of de richtlijn voor uw onderneming van toepassing is en waar de eerste aandachtspunten liggen — de landspecifieke verdieping kan daarna.