Als er geen toegankelijkheidsverklaring op uw website of in uw app staat, ontbreekt het document waarmee u aantoont dat u de eisen uit EN 301 549 (in de praktijk WCAG 2.1 niveau AA) kent en heeft beoordeeld. Dat betekent niet automatisch een boete op de eerste dag, maar wel dat u niet kunt laten zien wat er al goed geregeld is en wat nog niet. Toezichthouders vragen in de eerste plaats om dat bewijs; het ontbreken ervan is vaak het startpunt van verdere vragen.
Wat er daarna gebeurt, hangt af van de toezichthouder in uw lidstaat en van hoe die met meldingen en klachten omgaat. Sommige toezichthouders sturen eerst een verzoek om binnen een termijn alsnog een verklaring en een plan aan te leveren, andere reageren pas na een klacht van een gebruiker. De verordening laat ruimte voor die verschillen; de verschillen tussen lidstaten staan uitgewerkt in de kennisbank.
Wat er precies ontbreekt als de verklaring er niet is
De verklaring is niet alleen een formaliteit. Het is het document waarin staat welke onderdelen van uw site of app zijn getoetst, welke knelpunten daaruit naar voren kwamen, en welk plan er ligt om die op te lossen. Zonder die verklaring is er voor een toezichthouder, maar ook voor uzelf, geen vastgelegd startpunt. Dat maakt het lastiger om te laten zien dat er wél stappen zijn gezet, ook als er feitelijk al het nodige is aangepast.
Het is een aparte vraag of uw organisatie überhaupt onder de richtlijn valt. Micro-ondernemingen die diensten aanbieden — minder dan tien medewerkers én ten hoogste twee miljoen euro omzet — zijn vrijgesteld, mits aan beide voorwaarden wordt voldaan. Twijfelt u daarover, dan geeft de gratis scope-check in een paar vragen een eerste indicatie.
Hoe een toezichthouder dit kan opmerken
Toezicht werkt niet overal hetzelfde, maar een aantal routes komt vaker voor: een gebruiker die een klacht indient omdat een bestelstap of inlogflow niet werkt met een schermlezer, een steekproef die de toezichthouder zelf uitvoert, of een signaal via een brancheorganisatie. In geen van die gevallen is het ontbreken van een verklaring op zichzelf het probleem waar de toezichthouder naar op zoek was — het wordt zichtbaar zodra er al een andere aanleiding is om te kijken.
Een enkele automatische scan, ook de onze, vindt niet alles. Zaken als de logica van een formulier voor een schermlezer of de leesvolgorde bij toetsenbordbediening vragen om beoordeling die een scan niet volledig kan geven; dat vermelden wij in elk rapport. Dat is een reden om de verklaring te zien als een levend document, niet als een vinkje dat je één keer zet.
Wat een brief of verzoek in de praktijk betekent
Krijgt u een verzoek van een toezichthouder, dan gaat het meestal om een vraag naar de verklaring, de onderliggende beoordeling en een tijdpad voor verbetering. Wat er daarna volgt, verschilt per lidstaat en per dossier, en daar doen wij bewust geen voorspelling over — dat is aan de toezichthouder en, waar nodig, aan een jurist. Wel is aantoonbaar dat er al een beoordeling en een plan liggen doorgaans behulpzamer dan pas op dat moment ermee beginnen.
Sancties verschillen per land
De richtlijn (EU) 2019/882 laat de invulling van sancties aan de lidstaten over. Dat betekent dat het traject na een gebrek aan naleving, en de manier waarop dat wordt afgedwongen, per land anders kan zijn ingericht. Wij noemen hier bewust geen bedragen of termijnen, omdat die per lidstaat verschillen en kunnen wijzigen; de actuele stand per land staat uitgewerkt in onze landspecifieke blokken voor abonnees.
De verklaring staat niet op zichzelf
Een verklaring die eenmalig is opgesteld en daarna nooit meer is aangepast, vertelt weinig als de site intussen is doorontwikkeld. Na een wijziging in de bestelstap, een nieuwe inlogflow of een nieuw thema hoort de beoordeling opnieuw te worden bekeken. Dat is een van de punten waarop toezichthouders kunnen doorvragen: niet alleen of er een verklaring is, maar of die nog aansluit bij de actuele situatie.
Wat u nu kunt doen
Het ontbreken van een verklaring is meestal geen kwestie van onwil, maar van niet weten waar te beginnen. Een scope-check laat zien of de richtlijn van toepassing is, een quick-scan geeft een eerste beeld van een paar kernpagina's, en beide zijn gratis en zonder account te doorlopen. Vragen die vaker terugkomen, staan overzichtelijk bij elkaar in de meestgestelde vragen over de toegankelijkheidswet, en wie wil weten wat een verklaring en verbeterplan concreet inhouden, vindt dat terug in het overzicht van wat wél en niet bij een abonnement hoort.
Begin met de vraag of de richtlijn voor uw organisatie geldt, en welke onderdelen van uw site of app nog niet zijn beoordeeld. Doe de gratis scan en u weet binnen een halfuur waar u staat — zonder dat u daar meteen een account voor nodig heeft.